You are here
Home > ၶၢဝ်ႇ > ၵၢၼ်မိူင်း > ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၽွမ့်ႁူမ်ႈဝႆး ပိူင်းၾႆးတူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းပူၼ့် လီဝူၼ့်ၼပ့်သွၼ်ႇ

ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ၽွမ့်ႁူမ်ႈဝႆး ပိူင်းၾႆးတူၺ်းၶိုၼ်းပိုၼ်းပူၼ့် လီဝူၼ့်ၼပ့်သွၼ်ႇ

ၼႂ်းပိုၼ်းၵူႈပွၵ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇတွၼ့်မီးလွင်ႈၸတ့်ငၢၵ်ႈယုင်ႈယၢႆႈၵၼ်ၵေႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 71 ပီမႃးၼႆ့

မီးလွင်ႈထၢင်ႇထိူမ်ႁၼ်ၽိတ်းၵၼ် ၊ ပႅင်းၸင်းၵၼ် ၊ သႄႇယူင်းပူင်းၸႃ့တေႃႇၵၼ်မႃး။ ၵွပ်ႈၼႆလႄႈ တႃႇတေယူႇႁူမ်ႈၸွမ်းၵၼ်ၵေႃႈမီးပၼ်ႁႃ ၊ ပၼ်ႁႃဢၼ်မူၵ်းမူမ်ႇမႃး ၶၢဝ်းႁိုင်ၼႆ့ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႄႈလိတ်ႈ?။

တင်ႈတႄႇၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ တေၸႂ့်ၵႂၢမ်းသင်ႁူမ်ႈၵၼ်။ ပေႃးတေၸႂ့်ၵႂၢမ်းတႆးတိၵ်းတိၵ်း ၊ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢမ်ႇပေႃးၶႂ်ႈၽွမ့်။ ပေႃးတေၸႂ့်ၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈၵေႃႈ တႆးသမ့်ဢမ်ႇၽွမ့်။ ပေႃးပဵၼ်ၼၼ်မႃး ဢွၼ်ၵၼ်ဝႃႈ ထုၵ်ႇလႆႈၸႂ့်ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ့်။ ၵွပ်ႈဝႃႈ ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ့်ၼႆ့ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းလုမ်ႈၾႃ့ ဢၼ်တင်းၼမ်ၸႂ့်တိုဝ်းလႄႈ ႁဝ်းတၵ်းလႆႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ ႁဝ်းတၵ်းလႆႈၽိုၵ်းႁဵၼ်းဢဝ် ၵႂၢမ်းဢင်းၵိတ့် တွၼ်ႈတႃႇၸႂ့်တိုဝ်းပဵၼ်ၽႃႇသႃၵၢင်။

ထႅင်ႈပိူင်ၼိုင်ႈ မီးပၼ်ႁႃသင်မႃးၵေႃႈ တေၵႄႈလိတ်ႈၸိူင့်ၼင်ႇပၢၼ်ၵူႈပွၵ်ႈ ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃ့မိူင်းတႆး 34 မိူင်းႁူမ်ႈၵၼ်ၵေႃႇတင်ႈ မိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင်ႈတႆး  Federated Shan States မိူဝ်ႈ ပီ1922 တေႃႇ 1947။ ၽွင်းၼၼ့် ၸဝ်ႈၾႃ့တႆး မီး 21 တူၼ်၊ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢၼ်ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆး မီး 13 တူၼ်( ထၼု 7 ၊ ပဢူဝ်း 2 ၊ ပတွင်ႇ 1 ၊ ပလွင်ႈ 1 ၊ ၵူဝ်းၵၢင့် 1 ၊ ဝႃ့ 1 တူၼ်)။ မီးပၼ်ႁႃသင်ၵေႃႈ ၸဝ်ႈၾႃ့ၶဝ် ႁူပ့်ထူပ်းဢုပ်ႇဢူဝ်းၵၼ် တႅပ်းတတ်းၵႄႈလိတ်ႈသေ ယူႇႁူမ်ႈၵၼ်မႃး။

 

ပႅၵ့်သမ့်ဝႃႈ ႁဝ်းပဵၼ်ဝႆ့လၢႆၸၢဝ်းၶိူဝ်း လၢႆၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ လၢႆသႃႇသၼႃႇၵေႃႈယဝ့် ႁဝ်းတၵ်းလႆႈယူႇၸွမ်းၵၼ်ႁႂ်ႈပေႃးလႆႈ။ တွၼ်ႈတႃႇတေယူႇၸွမ်းၵၼ်ၵႂႃႇလႆႈၼၼ့်ၵေႃႈ ႁဝ်းတိုၼ်းတေလႆႈၽိုၵ်းႁဵၼ်းဢဝ် ႁင်းၽႂ်မၼ်း။ ပိူင်လူင်မၼ်းတႄ့ မိူၼ်ၼင်ႇ

  • ၼႂ်းမိူင်းတႆးၼႆ့ တႆးသမ့်ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူၼ်းၼမ်လႄႈ တႆးတေလႆႈဝူၼ့်၊ တေလႆႈလၢတ်ႈၸိူင့်ႁိုဝ် ႁႂ်ႈပေႃးမီးလွင်ႈတၢင်းၽွမ့်ႁူမ်ႈ။
  • ၸိူဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈတႆးၸမ့် ထုၵ်ႇလႆႈဝူၼ့်၊ ထုၵ်ႇလႆႈလၢတ်ႈ ၊ ထုၵ်ႇလႆႈႁဵတ်းၸိူင့်ႁိုဝ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေမီး တၢင်းၽွမ့်ႁူမ်ႈ။
  • တင်းမူတ်းတင်းသဵင်ႈသမ့် ထုၵ်ႇလႆႈႁူမ်ႈၵၼ်ဝူၼ့် ၊ လၢတ်ႈ ၊ ႁဵတ်းၸိူင့်ႁိုဝ် ၼင်ႇႁိုဝ်တေမီးလွင်ႈၽွမ့်ႁူမ်ႈ။

ၶၢဝ်းတၢင်း 71 ပီ ၵႃႈၵွၼ်ႇပူၼ့်ၼႆ့ ပႅၵ့်သမ့်ဝႃႈ ၼႂ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း မီးပၼ်ႁႃမႃး ၊ လႆႈထုၵ်ႇပိူၼ်ႈပူၼ့်ပႅၼ်တဵၵ်းတဵင်ၸႅၵ်ႇၽႄမႃးသေတႃ့ၵေႃႈ တၵ်းတေၵႄႈလိတ်ႈၶၢမ်ႈပူၼ့်လႆႈယူႇ – ယုမ်ႇယမ်ၸိူင့်ၼင်ႇၼႆ။

February 7 ဝၼ်းလႄႈ ဝၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် ၵဵဝ်ႇၵၼ်ၸိူင့်ႁိုဝ်?

ပူၼ့်မႃး 71 ပီ မိူဝ်ႈ 7/2/1947 ၼၼ့် ၸဝ်ႈၾႃ့လႄႈတူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်းတႆး ႁူမ်ႈၵၼ်လႆႈၸႂ် တႅပ်းတတ်းဝႃႈ တင်ႈတႄႇဝၼ်းၼႆ့ၵႂႃႇ တိုၼ်းတေဢမ်ႇယူႇတႂ်ႈၵူၼ်းတၢင်ႇၸၢတ်ႈ(ဢိင်းၵလဵတ်ႈ) ၼႆလႄႈၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ႁူမ်ႈၵၼ်တုၵ်းယွၼ်းတီႈၶုၼ်ဢင်းၵိတ့်ဝႃႈ – ဢႃႇၼႃႇဢၼ်သူၸဝ်ႈ ၵုမ်းၵမ်ဝႆ့ၼၼ့် ပူတ်းၶၢႆ့ပၼ်ၶွင်ႇသီႇၵူၼ်းမိူင်းတႆး – ၼႆသေ ပူၵ်းတင်ႈမႃး ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်ၸဝ်ႈၾႃ့တင်းၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းၶဝ်ႈပႃးၼင်ႇၵၼ်။ သိုပ်ႇၼၼ့်သေယဝ့် ၽိူဝ်ႇထိုင်ဝၼ်းတီႈ 12/2/1947 ၸင်ႇပဵၼ်မႃးလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်။

ၼႂ်းလိၵ်ႈၵိၼ်ႇၵႅၼ်ႇ (လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်)ၼၼ့် မီးၶေႃႈလႆႈၸႂ် 9 ၶေႃႈသေတႃ့ၵေႃႈ ပေႃးမႃးႁုပ်ႈတူၺ်း လွၼ့်မွၼ်းမၼ်းၸိုင် ဢၼ်ၽူႈတၢင်တူဝ်မိူင်းတႆး ၊ ၶျၢင်း ၊ ၶၢင်၊ မၢၼ်ႈ လႆႈတူၵ်းလူင်းၵၼ်ဝႆ့ မီး 3 ၶေႃႈ။

  • ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း – ၸႄႈမိူင်း ထၢင်ႇႁၢင်ႈၽွင်းငမ်းႁင်းၵူၺ်းၽႂ်မၼ်း။
  • ယိပ်းတိုဝ်းလွၵ်းပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇ မီးသုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်း။
  • လွင်ႈထၢင်ႇႁၢင်ႈၸတ်းၵၢၼ်ယိပ်းၵုမ်းငိုၼ်းတွင်းၶွင်မိူင်းၽႂ်မိူင်းမၼ်း။

လွင်ႈပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင်ၼၼ့် ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ တႆး ၊ ၶၢင် ၊ ၶျၢင်း ၵႂႃႇႁူမ်ႈမၢၼ်ႈ။ တီႈတႄ့မၼ်းၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၸိူင့်ၼၼ်။တိူၵ်ႈတီႈ မီးလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိၼ်ၵႅၼ်ႇပၢင်လူင်ဝႃႈ – ထၢင်ႇႁၢင်ႈၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်း ၽႂ်မၼ်းၼႆသေတႃ့ၵေႃႈ ဝၢႆးလႆႈၵွၼ်းၶေႃ 4 ပီ တပ့်သိုၵ်းမၢၼ်ႈသမ့် ပူၼ့်ပႅၼ်ၶိုၼ်ႈမႃး ပၵ်းသဝ်းၼႂ်းၽႅၼ်ႇလိၼ်ၸိုင်ႈတႆး တင်ႈတႄႇ 1952 ။ ပေႃးသိုၵ်းမၢၼ်ႈမႃးႁုပ်ႈယိုတ်းယဝ့်ၵေႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇ လွၵ်းပိူင်တီႇမူဝ်ႇၶရေႇၸီႇဢၼ်ၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းလိူၵ်ႈတင်ႈဝႆ့ ၊ မီးဝႆ့လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းတႆး ၸိူဝ်းၼၼ့်ၵေႃႈ ဢမ်ႇပွင်ႇလွင်ႈသင်။ ၶဝ်ႈၸိုဝ်ႈမိူၼ်ၽၵ်းၵိူဝ်ၵူၺ်း။

လွင်ႈလႆႈထုၵ်ႇပူၼ့်ပႅၼ်သုၼ်ႇလႆႈၵူၼ်းၼႆ့ ယၢမ်ႈမီးမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈသေတႃ့ၵေႃႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 20 ပီပၢႆမႃးၼႆ့ ၶႅၼ်းႁၢႆ့ၸႃ့လိူဝ်ၵဝ်ႇ။ မိူဝ်ႈပၢၼ်ဢင်းၵိတ့်ႁဵတ်းၶုၼ်ၼၼ့် သိုၵ်းၶဝ်မီးယူႇ ၼႂ်းမိူင်းတႆး ပွတ်းႁွင်ႇ 1 တပ့်ၵွင် ၊ ပွတ်းၸၢၼ်းလႄႈ ပွတ်းဢွၵ်ႇ 1 တပ့်ၵွင် ႁူမ်ႈၵၼ်တင်းသဵင်ႈ မီးယူႇ 2 တပ့်ၵွင်ၵူၺ်း။ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၼႂ်းမိူင်းတႆး မီးတိူင်းသိုၵ်း (4) တိူင်း ၊ သၵၶ (6) ဢၼ် ၊ တၵသ (1) ဢၼ် ၊ တပ့်ၵွင် ၶမယလႄႈၶလယ မီး 100 တပ့်ၵွင်ပၢႆ ပၵ်းသဝ်းၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးသေ ၸႅၵ်ႇထႅၵ်ႇ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁဝ်းၼင်ႇၵၼ် ဢမ်ႇမႅၼ်ႈၵၼ် သေႇသေႇယူင်းယူင်းဝၼ်းဝၼ်းၶိုၼ်းၶိုၼ်းယဝ့်။

ပၢၼ်ၸဝ်ႈၾႃ့ၵူႈပွၵ်ႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ယၢမ်ႈယူႇထၢင်ႇႁၢင်ႈၵတ်းယဵၼ်မႃးသေတႃ့ ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ ၵွပ်ႈသင်သမ့်ပဵၼ်ၵႂႃႇၸိူင့်ၼႆ။ ပေႃးမႃးထတ်းသၢင်ၼမ့်သွၼ်ႇတူၺ်းၸိုင် တေလႆႈႁၼ်မိူင်ၼင်ႇ ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင်ၸဝ်ႈၼိုင်ႈ ယၢမ်ႈသင်ႇသွၼ်လၢတ်ႈဝႆ့ဝႃႈ – ၸဝ်ႈၵဝ်ႇၼႆ့ တေလႆႈႁပ့်ပုၼ်ႈၽွၼ်းလွင်ႈ ဢၼ်ပိူၼ်ႈမႃးႁဵတ်းႁင်းၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ၼႆယူႇ။

ဢၼ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ်မႃးပေ့ၵိၼ်ၶီႇၼဵၵ်းတဵၵ်းတဵင်ႁဝ်း ၵူႈၸဝ့်ၼႂ်ဝၼ်းၶမ်ႈ ၶၢဝ်းတၢင်း 71 ပီၼႆ့ မၼ်းပႃးလူၺ်ႈၶဝ်လၢႆလၢႆဢမ်ႇၸႂ်ႈ။ ပႃးလူၺ်ႈႁဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇသႄႈ။ ပႃးလူၺ်ႈႁဝ်းၶုၺ်ႈဢိူၼ်၊ ပႆႇၽွမ့်ႁူမ်ႈၶွၼ်ႈႁႅင်းၵၼ် – မၼ်းပွင်ႇဝႃႈၼႆ။

တွၼ်ႈတႃႇႁဝ်းႁႃး တေပူၼ့်လွတ်ႈတၢင်းတုၵ့်ၶၶၢၼ်ၸႂ်ၵူႈမိုဝ့်ၵူႈဝၼ်းၼႆ့ မၼ်းဢိင်ၼိူဝ် 2 လွင်ႈ 2 ပိူင်။

  • ႁဝ်းထုၵ်ႇလႆႈၽွမ့်ႁူမ်ႈၵၼ်။
  • ငဝ်းလၢႆးၵေႃႈပၼ်မႃး။

ငဝ်းလၢႆးလီယူႇသေ ႁဝ်းဢမ်ႇၽွမ့်ၵၼ်ၵေႃႈ ဢမ်ႇၸၢင်ႈၶၢမ်ႈပူၼ့်လႆႈ။ ၽွမ့်လႆႈယူႇ ၵူၺ်းၵႃႈ ပေႃးငဝ်းလၢႆးပႆႇလီၼႆၵေႃႈ ႁူ့ၵႃႈလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းပႂ့်ထႃႈၵူၺ်း။ ငဝ်းလၢႆးၼႆ့ ၼပ့်သွၼ်ႇမဝ်မၢင်ဢမ်ႇလႆႈ။

မိူဝ်ႈပီ 1947 ၼၼ့်မၢၼ်ႈၶဝ်ဢမ်ႇၽွမ့်ၵၼ်၊ ၵွပ်ႈဢမ်ႇၽွမ့်ၵၼ်လႄႈ ဢွင်ႇသၢၼ်းပေႃးလႆႈထုၵ်ႇယိုဝ်းတၢႆ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၽႂ်ယိုဝ်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပဵၼ်မၢၼ်ႈၶဝ်ၶိုၼ်းယိုဝ်းၵူၺ်း။ မၢၼ်ႈဢမ်ႇၽွမ့်ၵၼ် သမ့်ၸၢင်ႈလႆႈၵွၼ်းၶေႃၼႆ့ ၵွပ်ႈသင်?။ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးပၼ်မႃး။ ၽွင်းၼၼ့်ၶုၼ်ဢင်းၵဵတ့် (ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၶႂၢၵ်ႈယိုတ်းမိူင်းပိူၼ်ႈဝႆ့ၼမ်) ပွႆႇၽႃႈပႅတ်ႈၵူႈမိူင်းဢၼ်မၼ်း ၵုမ်းၵွၼ်းဝႆ့။ မိူင်းၵလႃး ဢိၼ်ႊတီႊယႃးၵေႃႈပွႆႇ။ မိူင်းမၢၼ်ႈၵေႃႈဢၢၼ်းပွႆႇ။ ၽွင်းၼၼ့် ဢၼ်ဢမ်ႇယွၼ်း ၵွၼ်းၶေႃသေ တႅပ်းတတ်းသိုပ်ႇယူႇတႂ်ႈၶုၼ်ဢင်းၵိတ့်မီး 2 မိူင်း။ ၼၼ့်ၵေႃႈပဵၼ်မိူင်း မလေႊသျိူဝ်ႊ တင်း သိင်ႊၵပူဝ်ႊ။

ၽိူဝ်ႇထိုင် ပီ 1957 ဢင်းၵိတ့်ဝႃႈ ႁႂ်ႈၽွင်းငမ်းႁင်းၵူၺ်းတဵမ်ထူၼ်ႈၼႆသေ ပွႆႇပၼ်မလေႊ။ ၶဝ်ၵေႃႈမီးၸဝ်ႈၾႃ့မိူၼ်မိူင်းတႆး ႁွင့်ဝႃႈ ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်မလေႊ Federated Malay States မိူင်းတႆးၵေႃႈပဵၼ်ၸိုင်ႈမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်တႆး Federated Shan States ။ ၸဝ်ႈၾႃ့ၽွင်းငမ်းမိူင်းၽႂ်မၼ်း ပႃႈတႂ်ႈၶုၼ်ဢင်းၵိတ့်။

လုင်းသူၺ်ႇဢူင်း ဢၼ်ပဵၼ်ၽူႈၼမ်းမိူင်းတႆးၵေႃ့ၼိုင်ႈ ပေႃးယၢမ်ႈဝႃႈ ၽွင်းၼၼ့်၊ သင်ဝႃႈၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇၸႂ်မႆႈသေ ၼႅတ်ႈဢဝ်ၵွၼ်းၶေႃၸွမ်းမၢၼ်ႈၸိုင် ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ ႁဝ်းၵေႃႈတေပဵၼ်မိူင်းၵွၼ်းၶေႃ မိူၼ်မလေႊလႄႈ သိင်ႊၵပူဝ်ႊၶဝ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ငဝ်းလၢႆးဢၼ်ဝႃႈၼႆ့ မိူၼ်ၼၼ်။

ငဝ်းလၢႆးလီ တႃႇမိူင်းတႆးၼႆ့ ပဵၼ်မိူဝ်ႈ ပီ 1947-48 ၽွင်းဢင်းၵိတ့်တိုၵ့်ႁဵတ်းၶုၼ်သေၶႂ်ႈပွႆႇၽႃႈ။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈတၢင်းၼိုင်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇယုင်ႈယၢင်ႈတိုၵ့်တႅၵ်ႇၵၼ်။ ၶႄႇၽိူၵ်ႇၶႄႇလႅင် တိုၵ့်ၽိတ်းၵၼ်တႄ့တႄ့ ဝႃႈဝႃႈ။ ပီ 1949 သဵင်ႈ ၶႄႇၽိူၵ်ႇ (KMT) ယွမ်းၵၢၼ့်ၶႄႇလႅင်သေပၢႆႈဢွၵ်ႇမိူင်း။ ၽွင်းယုင်ႈယၢင်ႈၼႂ်းၶဝ်ၼၼ့် ၶႄႇၵေႃႈဢမ်ႇၸၢင်ႈမႃးၵေ့တႃငွၵ်ႈလွမ်မိူင်းႁိမ်းႁွမ်းသင်။ ယၢမ်းၼၼ့် လႆႈဝႃႈငဝ်းလၢႆးလီတႃႇမိူင်းတႆးတေ့တေ့။

ၼႂ်းပီ 1993 မိူင်းၶႄႇပွႆႇၽူႈတၢင်တူဝ်မႃးလႄႇႁူဝ်မိူင်း။ ပဵၼ်ၶိူဝ်းႁိူၼ်းလီး ၵေႃ့ၼိုင်ႈ ၸဝ်ႈၶုၼ်သႃႇတၢင်ႇၼႄဝႃႈ ၶႂ်ႈႁႂ်ႈမိူင်းၶႄႇၸွႆႈပၼ် ႁႂ်ႈၸၢင်ႈဢဝ်ၶိုၼ်းမိူင်း။ မၼ်းၸဝ်ႈဝႃႈ – ပေႃးသူၶႂ်ႈလႆႈတၢင်းၸွႆႈထႅမ်တီႈမိူင်းၶႄႇၵေႃႈ သူင်ႇတပ့်သိုၵ်းသူၶိုၼ်ႈၵႂႃႇပွတ်းႁွင်ႇ ၸွမ်းလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇလႄႈ ႁဝ်းတေၸၢင်ႈမင်ၸွႆႈသူ – ဝႃႈၼႆ။ ၶုၼ်သႃႇၵေႃႈၸႂ်ယႂ်ႇၸႂ်ၵႂ်ႈသေ ထိုင်မႃး ဝၼ်းတီႈ 12/12/1993 ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇၵွၼ်းၶေႃ။ 1994 သူင်ႇသိုၵ်းၶိုၼ်ႈပွတ်းႁွင်ႇ။ သိုၵ်းမၢၼ်ႈၸင်ႇယၼ်ႇသိုၵ်းလေႃႇတိုၵ်းၶိုၼ်းလူင်လၢင်။ သိုၵ်း MTA  ၵေႃႈဢမ်ႇၶိုၼ်ႈထိုင်လႆႈပွတ်းႁွင်ႇ ဢမ်ႇပၵ်းလႆႈႁိမ်းလႅၼ်လိၼ်ၶႄႇ။ လုၵ့်တီႈၼၼ်ႈသေၸင်ႇယုင်ႈယၢင်ႈယၢႆႈတႅၵ်ႇၵၼ်မႃး။ မီးပၼ်ႁႃယႂ်ႇၵႂၢင်ႈမႃးသေ လိုၼ်းသုတ်းထိုင်တီႈလႆႈဝၢင်းၶိူင်ႈလုလႅဝ်ၵႂႃႇ။

ဝၢႆးၼၼ့်ၵူၼ်းလူင်ၵဝ်ႇၵေႃ့ၼိုင်ႈ ၶိုၼ်းႁူပ့်ၺႃးၸဝ်ႈၼႃႈတီႈမိူင်းၶႄႇၵေႃ့ယၢမ်ႈၵႂႃႇႁူဝ်မိူင်းၼၼ့်သေ ပွင့်ၼႄးဝႃႈ ယွၼ့်ႁဝ်းယုမ်ႇၵႂၢမ်းၶႄႇသူလႄႈ ႁဝ်းၸင်ႇလႆႈလုလႅဝ် ဝႃႈၼႆသေ လၢဝ်းလီးၼၼ့်ၵေႃႈ ယုမ့်သေၶိုၼ်းလၢတ်ႈဝႃႈ ““ၵဝ်ၼႆ့ပဵၼ်ၶႄႇ၊ ဢမ်ႇႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇၽႂ်၊ ၵဝ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တႃႇမိူင်းၶႄႇႁဝ်း။ မိူင်းၶႄႇႁဝ်းတေမီးၽွၼ်းလီၸိူင့်ႁိုဝ်ၵေႃႈ ၵဝ်လႆႈႁဵတ်းၸွမ်းၸိူင့်ၼၼ်”” ၼႆယူႇယဝ့်။

ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆ့ တႃႇၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်းတေပူၼ့်လွတ်ႈၸၢတ်ႈၶႃႈၼၼ့် ၾၢႆႇၼိုင်ႈတေလႆႈဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆး။ ၾၢႆႇၼိုင်ႈတေလႆႈၽွမ့်ႁူမ်ႈၵၼ်။ ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်းယၢမ်းလဵဝ်း ႁဝ်းႁႃးယင်းပႆႇၽွမ့်ၵၼ်လႄႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေၽွမ့်ၵၼ်ၼႆ့ တေႁဵတ်းႁိုဝ်? ။ ပေႃးၽွမ့်ၵၼ်လႆႈၼႆၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေမၼ်ႈၵိုမ်းၼၼ့် တႆး/ၸၢဝ်းၶိူဝ်း/တင်းသဵင်ႈ တၵ်းလႆႈႁဵတ်းႁိုဝ်? ။ တၵ်းလႆႈဢုပ်ႇၵၼ်ႁႃလၢႆးႁႃတၢင်းၵႂႃႇတိၵ်းတိၵ်းသေ ပိူင်လူင်တႃႇၽွမ့်ၵၼ်လႆႈၼၼ့် တေလႆႈမီးလွင်ႈသိုဝ်ႈယူဝ်း တႅၵ်ႇလႅင်းတေႃႇၵၼ်ယဝ့်။ သူပ်းလၢတ်ႈလွင်ႈၽွမ့်ႁူမ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈလၢႆးၽွမ့်ႁူမ်ႈၼၼ့် တိုၼ်းဢမ်ႇၸၢင်ႈၽွမ့်ႁူမ်ႈလႆႈ – ယုမ်ႇယမ်ၼင်ႇၼႆ။

ပေႃးၸၢင်ႈဢုပ်ႇၵၼ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်လႆႈၵေႃႈ တေပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ပဵၼ်တူဝ်ယၢင်ႇ ပုၼ်ႈတႃႇၵူၼ်းၼုမ်ႇ ၸုပ်ႈသႅၼ်းမႂ်ႇ လႆႈလူယိူင်ႈ သိုပ်ႇပုတ်ႈႁၢပ်ႇႁၢမ်ၵႂႃႇ တေႃႇပေႃးပူၼ့်လွတ်ႈလႆႈ ၸၢတ်ႈပၢၼ်ၶီႈၶႃႈသေ မီးလွင်ႈလွတ်ႈလႅဝ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈ ၵတ်းယဵၼ်ၶိုၼ်း။ ယွၼ့်ၼၼ်လႄႈ တွၼ်ႈတႃႇပိုၼ်းပၢၼ်မႂ်ႇၼၼ့် ႁဝ်းၶႃႈတေလႆႈသႂ်ႇၸႂ်ၶတ်းသၢင်ႈ ပဵၼ်ပုၼ်ႈပၢင်ႈၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းမိူင်း ၊ ၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်း ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ယႃႇဢဝ်ပဵၼ်ၾႆးၽိူင်း ၊ ယႃႇပွင်ထိူင်းလူမ်လၢမ်မဝ်မၢင် ၊ ႁႂ်ႈဝူၼ့်သၢင် ၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင်၊ ႁႂ်ႈၼႄပၵ်းၾၢင်လွင်ႈၽွမ့်ႁူမ်ႈ သေၵမ်း။

 

February 7 ဝၼ်း ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်းၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း

ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆ့ ပဵၼ်ဝၼ်းၵၢၼ်မိူင်း ဝၼ်းပၢႆးမိူင်းၵိုၵ်းပိုၼ်းၶိုၵ့်ၶမ်ႇ။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်းၾိင်ႈငႄႈႁိတ်ႈႁွႆး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၽႂ်မၼ်း ၸိူင့်ၼင်ႇ ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး။

ဝၼ်းတီႈ 7/2/1947 ဢၼ်ၵိုၵ်းပိုၼ်းယိုၼ်းယၢဝ်း ၶၢဝ်းတၢင်း 71 ပီၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝၼ်းတႆး ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ယၢမ်ႈႁူ့ငိၼ်းမႃးၵူႈပွၵ်ႈ။ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်တၢင်တူဝ်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးလႄႈ တၵ်းလႆႈႁွင့်ဝႃႈ ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး။ ၵွပ်ႈဝႃႈ 7/2/1947 လႂ်/ တုင်းလိူင်ၶဵဝ်လႅင်လႂ်/ၽဵင်းၵႂၢမ်းတၢင်ႇၸွမ်ပိဝ် ၶိူဝ်းႁဝ်းၶိူဝ်းရႃႇၸႃႇလႂ်ၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶွင်တႆး တႃႇတႆးၵူၺ်း။ တိုၼ်းပဵၼ်ၶွင်ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိုင်ႈတႆးႁူမ်ႈၵၼ်။ ပေႃးယိုၼ်းၽိုၼ့်ၶိုၼ်းပိုၼ်းမိုၼ့်သိုၼ်းၵေႃႈ တိုၼ်းပဵၼ်ဝၼ်းၽွမ့်ႁူမ်ႈ ဢၼ်လႆႈၸႂ်ၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းၽူႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်း။ တူဝ်တႅၼ်းၸဝ်ႈၾႃ့ 7 တူၼ် ၊ တူဝ်တႅၼ်းၵူၼ်းမိူင်း 7 ၵေႃ့ ၽွမ့်ၸႂ်တူၵ်းလူင်းၵၼ်သၢၼ်ၶတ်းဢင်းၵိတ့်ဝႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တေဢမ်ႇသိုပ်ႇယူႇတႂ်ႈတၢင်ႇၸၢတ်ႈၽွင်းငမ်းထႅင်ႈ။

ဢၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၽူႈတၢင်တူဝ်ၸိုင်ႈတႆးႁဝ်း လႆႈၸႂ်ၽွမ့်ႁူမ်ႈၵၼ်သၢၼ်ၶတ်း ဢမ်ႇသိုပ်ႇယူႇတႂ်ႈ ဢင်းၵိတ့်ၼၼ့် ယွၼ့်ဢမ်ႇၶႂ်ႈသိုပ်ႇယူႇတႂ်ႈတၢင်ႇၸၢတ်ႈ( ပႃးၸဵမ်ၸုမ်းသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶႂၢၵ်ႈမိူင်းယၢမ်းလဵဝ်)။ ႁူဝ်ပဝ်ႈၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆး(ၽွင်းၼၼ့်) ဢၼ်ဢွၼ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်းမၵ်းမၼ်ႈ 3 ပိူင် ( ဝၼ်း/တုင်း/ၽဵင်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ) သမ့်ပဵၼ်ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ ၸဝ်ႈၾႃ့ပလွင်ႈၼမ့်သၼ်ႇလႄႈ တၢင်တူဝ်ပႃး ၸဝ်ႈၾႃ့ပဢူဝ်း/ထၼု/ဝႃ့/ၵူဝ်းၵၢင့်/တႆး တင်း 34 မိူင်းၼင်ႇၵဝ်ႇ။

ၵွပ်ႈၼႆလႄႈဢဝ် တုင်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈလိူင်ၶဵဝ်လႅင်ၵႂႃႇၸႂ့်တိုဝ်း ပူၵ်းၽႅၼ်ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆးၼၼ့် ဢမ်ႇထုၵ်ႇဢမ်ႇမႅၼ်ႈ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈမၼ်းပဵၼ်တႃႇတႆးၵူၺ်း။ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတႃႇၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ပီမႂ်ႇၶႄႇ ၊ ပီမႂ်ႇလႃးႁူႇ၊ ပီမႂ်ႇဢၶႃႇ၊ ၵိၼ်ဝေႃး ၊ ပီမႂ်ႇလုမ်ႈၾႃ့ၸိူဝ်းၼႆ့ ဢမ်ႇႁၼ်ပိူၼ်ႈၸႂ့်တုင်းၵၢၼ်မိူင်း။

ဝၼ်းယႂ်ႇလူင်ၵိုၵ်းပိုၼ်းၸိုင်ႈတႆးမီး 7/2/1947 ၊ 21/5/1958(ဝၼ်းလုၵ့်ၽိုၼ့်)လႄႈ 24/4/1964 (ဝၼ်းၵေႃႇတင်ႈ SSA ) ၸိူဝ်းၼႆ့ ပဵၼ်ဝၼ်းၵၢၼ်မိူင်းတႃႇၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။

လွင်ႈဢွၼ်ႁဵတ်းပွႆး ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆ့ လၢႆလၢႆတီႈ ၸဵမ်ၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းၵေႃႈ ႁဵတ်းၼင်ႇၵၼ်သေတႃ့ လွင်ႈၶုၵ်းထူပ်းႁူ့ၸၵ်းဝႆ့ၼၵ်းတီႈပွင်ႇမၼ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်။ ( ယွၼ့်ပိူဝ်ႈ ဢိင်ၼိူဝ်ငဝ်းလၢႆးၵႃလတေသ) ။

ဢၼ်လီႁူ့တွင်းၵိုမ်း ဢမ်ႇထုၵ်ႇလိုမ်းၼႆ့ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 7/2/1947 ၼၼ့် ပေႃးၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈတႆး ဢမ်ႇလႆႈတႅပ်းတတ်းသင်သေ ဝႃႈတေသိုပ်ႇယူႇတႂ်ႈၶုၼ်ဢင်းၵိတ့်ၸိုင် ၊ တႃႇပဵၼ်မႃး လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်ၵေႃႈ ဢမ်ႇမီး။ သင်ဝႃႈၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈတႆးဢမ်ႇလူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင် ၸိုင် ၽူႈၼမ်းၶျၢင်း ၊ ၶၢင်ၶဝ် ပႃးၸဵမ်မၢၼ်ႈၵေႃႈ ႁူ့တေယၢပ်ႇ။

မိူင်းဢမ်ႇယွၼ်းၵွၼ်းၶေႃသေ လႆႈမိူင်းမႃးၼႆ့ မီးမိူၼ်ၼင်ႇ မလေႊသျိူဝ်ႊလႄႈ မိူင်းသိင်ႊၵပူဝ်ႊ မိူဝ်ႈ ပီ 1963 ။ ၸိုင်ႈတႆးၵေႃႈတေၸၢင်ႈပဵၼ်ၼၼ်ယူႇ သင်တႆး – ၶျၢင်း – ၶၢင် ဢမ်ႇႁူမ်ႈမၢၼ်ႈဢဝ် ၵွၼ်းၶေႃသေ သိုပ်ႇယူႇတႂ်ႈဢင်းၵိတ့်တႄ့ – ငဝ်းလၢႆးၵူၼ်းမိူင်းႁဝ်း တၵ်းဢမ်ႇမိူၼ်ၼင်ႇ ငဝ်းလၢႆးယၢမ်းလဵဝ် ၼႄ့ၼွၼ်း။

ၶေႃႈၾၢင့်ၵႅမ်း တိုၵ်းသူၼ်း ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးမိူဝ်ႈၼႆ့တႄ့ ႁႂ်ႈဝႆ့တူၼ်ႈၸႂ်ၼမ့်ၸႂ်မိူင်းတႆး ၼမ်တွၼ်းလိူဝ်သေ တူၼ်ႈၸႂ်ၼမ့်ၸႂ်ၶိူဝ်းတႆး ၵႂႃႇသေၵမ်း။

ပေႃးႁဝ်းၶႃႈမႃးႁုပ်ႈတူၺ်းၶိုၼ်း ပိုၼ်းႁုပ်ႈပွတ်းဢွၼ်ႇ ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆၸိုင် ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး( ဢမ်ႇၼၼ်) ဝၼ်းၸိုင်ႈတႆး 7 February ၼႆ့ မိူဝ်ႈတႄႇတတ်းမၵ်းပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ တီႈပၢင်ၵုမ်လူင်ပၢင်လူင် (ၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းတႆးၽွင်းၼၼ့်) ႁႂ်ႈႁွင့်ဝႃႈ ဝၼ်းၶိူဝ်းတႆး ( Shan National Day) ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၸွမ်းၼင်ႇငဝ်းလၢႆးၵၢပ်ႈပၢၼ်ယၢမ်းၼၼ့် တီႈပွင်ႇလွၼ့်ၵႅၼ်လႄႈယိူင်းဢၢၼ်းတႄ့ ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်တၢင်တူဝ် ႁူမ်ႇတူဝ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတႆးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းသဵင်ႈတင်းပိုၵ်းယူႇ။ ဝၢႆးသေၸွမ်သိုၵ်းၼေႇဝိၼ်း ဢွၼ်ဢဝ်သိုၵ်းမၢၼ်ႈယိုတ်းဢႃႇၼႃႇ ႁူဝ်ပီ 1962 မႃးယဝ့် ၸႅၵ်ႇၽႄသူၼ်းၵဝ်းႁႂ်ႈ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းမိူင်းတႆး ထၢင်ႇထိူမ်ယုင်ႈယၢႆႈ ၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵၼ်လႄႈ ဝၼ်းၸိုင်ႈတႆးၵေႃႈမိူၼ်ၼင်ႇပဵၼ်ဝၼ်းတႆးၵူၺ်းသေ တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်းဢမ်ႇၶႂ်ႈၶဝ်ႈပႃးႁူမ်ႈၸွမ်း ႁၢၼ့်တေႃႇယၢမ်းလဵဝ်။

တီႈတႄ့မၼ်း ပေႃးဢမ်ႇမီးဝၼ်းၸိုင်ႈတႆး 7/2/1947ၵေႃႈ တၵ်းဢမ်ႇမီးဝၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ် 12/2/1947 ဢၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်းလိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆပၢင်လူင်။ ပေႃးဢမ်ႇမီးဝၼ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ၸိုင် ဝၼ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၵွၼ်းၶေႃ ပူၼ့်ဢွၵ်ႇတႂ်ႈ ၶုၼ်ၼႃႈၽိူၵ်ႇဢင်းၵိတ့် 4/1/1948 ၵေႃႈတၵ်းဢမ်ႇမီးလႆႈ။ ၵွပ်ႈဝႃႈပၢင်ၵုမ်ပၢင်လူင် တေႃႇထိုင် 12/2/1947 ၼၼ့် 3/2/1947 တႄႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ် ၸွမ်းၼင်ႇၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုင်ႈတႆးတင်း ၸဝ်ႈၾႃ့ၶဝ် ႁၢင်ႈႁႅၼ်းၶိုင်ပွင်။ ဝၼ်းတီႈ 5/2/1947 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၶျၢင်းမႃး။ ဝၼ်းတီႈ6/2/1947 ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်မႃးၶဝ်ႈႁူမ်ႈ ပၢင်ၵုမ်။ လႆႈၸႂ်ၸွမ်း ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၸိုင်ႈတႆး တွၼ်ႈတႃႇသုၼ်ႇလႆႈၵၢၼ်မိူင်း။

ဢၼ်လႆႈတတ်းမၵ်း 7 February  ပဵၼ်ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးၼႆ့ ယွၼ့်ပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ် ၸဝ်ႈၾႃ့တင်းၵူၼ်းမိူင်းၽွမ့်ၵၼ် သၢၼ်ၶတ်းၶေႃႈႁဵၵ်ႈႁွင့်ဢင်းၵိတ့် ဢၼ်မီးၶေႃႈၵႂၢမ်းဝႃႈ “ သင်ဝႃႈၸိုင်ႈတႆးၶႂ်ႈတုၵ်းယွၼ်းလႂ်၊ မီးၶေႃႈတၢင်ႇထိုင်လွင်ႈသင်တီႈဢင်းၵိတ့်လႂ်ၸိုင် ႁႂ်ႈႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်တီႈ ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး ၊ ႁႂ်ႈၶုၼ်ဢင်းၵိတ့်ပဵၼ်ႁူဝ်ပဝ်ႈ” ၊ ၵွပ်ႈဢင်းၵိတ့် ဢမ်ႇႁၢၼ့်ၸႂ်ၼိူဝ် ယိူင်းဢၢၼ်းၸဝ်ႈၾႃ့ လႄႈၵူၼ်းမိူင်း ဢၼ်ၶႂ်ႈၽၢတ်ႇဢွၵ်ႇ ၽွင်းငမ်းႁင်းၵူၺ်း။ ၵၢင်ၶမ်ႈဝၼ်းၼၼ့်- ၸဝ်ႈၾႃ့တင်းၽူႈၼမ်း ၵူၼ်းမိူင်း ၸင်ႇႁဵတ်းပၢင်ၵုမ်ၶိုၵ့်ၶၵ့်သေ လႆႈၸႂ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်းဝႃႈ တေဢမ်ႇယူႇတႂ်ႈဢင်းၵိတ့် ၽွင်းငမ်းယဝ့်ၼႆ ၽူႈတႅၼ်းၸဝ်ႈၾႃ့ 7 ၸဝ်ႈ/ ၵူၼ်းမိူင်း 7 ၵေႃ့ လႆႈႁူမ်ႈၵၼ်လူင်းလၢႆးမိုဝ်း။

7/2/1947 ၽူႈၼမ်းၸိုင်ႈတႆး တင်းၸဝ်ႈၾႃ့လႆႈၸႂ်ၵၼ်တႅပ်းတတ်းလိူၵ်ႈဢဝ် ဝၼ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ၊ တုင်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ 3 ပိူင်သေ ထိုင်မႃး 11/2/1947 ႁူဝ်ပဝ်ႈလူင်ၶွင်ႇသီႇၸိုင်ႈတႆး ၸဝ်ႈၾႃ့လူင်ၼမ့်သၼ်ႇ ၸဝ်ႈၶုၼ်ပၢၼ်းၸိင်ႇ (ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပလွင်ႈ)ၸင်ႇပိုၼ်ၽၢဝ်ႇလွင်ႈမၵ်းမၼ်ႈ 3 ပိူင် ၼၼ့်ပဵၼ်ၶိူင်ႈပိူင်မဵတ်ႇမၢႆ တၢင်တူဝ်ၵူၼ်းမိူင်းတႆး ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဝၼ်းတီႈ 7 February ၊ တုင်းလိူင်ၶဵဝ်လႅင် ၊ ၽဵင်းၵႂၢမ်းၶိူဝ်းႁဝ်းၶိူဝ်းရႃႇၸႃႇၸိူဝ်းၼႆ့ ဢမ်ႇၸႂ်ႈၶွင်ၸၢဝ်းတႆးၶိူဝ်းလဵဝ်၊ ပဵၼ်ၶွင်တၢင်တူဝ် ႁူမ်ႈပႃးၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိုင်ႈတႆး ဢၼ်မီးလၵ်းထၢၼ်ငိူၼ်ႈပိုၼ်းၸႅင်ႈလႅင်းမႃးၸဵမ်ပိုင်း။

ဝၼ်းၸိူဝ်ႉၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆး ( Shan State National Day) ၼႂ်းပီ 2018 ၼႆႉၶွပ်ႈထိုင် 71 ပီတဵမ် မိူဝ်ႈဝၼ်းတီႈ 7 February ၼႆႉၼႆၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း၊ ၵူၼ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ႁူႉၵၼ်ၵူႈၵေႃႉ။

““ ဝၼ်းၸိုင်ႈတႆးၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 71 ပီ ၊ တေႃႈလီဝူၼ့်ႁူ့ၸၵ်းဝႆ့ ၼၵ်းလမ်ႇလွင်ႈ ၊ ႁူမ်ႈယုၵ့်ယွင်ႈၵၼ်ၶိုၼ်ႈ ၊ ယႃႇယူႇတိုၼ်ႈမဝ်မၢင် ၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ပၢင်လူင့်လႅင်းၶွၼ်ႈႁႅင်း ၶတ်းၸႂ်ၶိုင်သၢင်ႈ ၊ ၾၢင်ႁၢင်ႈၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈ ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၊ ယႃႇၵိူဝ်းပိုင်ႈတၢင်ႇၸၢတ်ႈၼွၵ်ႈမိူင်း ၊ ႁဝ်းတေႁိူင်းတေဝွတ်ႈတေဝၢႆး ၊ ယူႇတီႈလၢႆးႁဵတ်း ၼမ့်ၵတ့်တၢင်းႁူ့ ႁဝ်းႁႃး သၢၼ်ႁွမ်းၵၼ် ၊ ဢွၼ်ၸုင်ၸၼ်တိုတ့်တၢႆး ၊ ႁူမ်ႈၽၢႆးႁိူဝ်းလမ်းလဵဝ် ၊ ၽႅၼ်ႇလိၼ်ႁဝ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈပၢင်ႇပဵင်းၼမ့်ၵဵဝ် ၊ ပဵၼ်ထုင့်လိုမ်ၼမ့်ၶူင်း ””  ။

မိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးလိူတ်ႇမႆႈ ႁႂ်ႈလႆႈဝႆ့ၸႂ်လီယိုၼ်းယၢဝ်းသေ ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၸူးႁႃၵၼ် ၊ မိူဝ်ႈငဝ်းလၢႆးၵတ်းယဵၼ် ၽူႈၶဵၼ်တဵတ်ႇဝႆ့ၼၼ့် ႁဝ်းႁႃလူဝ်ႇႁဵတ်းၼမ့်လႆတႂ်ႈၽိူင်း ယိူင်းပဵၼ်ပုၼ်ႈပၢင်ၽွၼ်းလီလူင် ၸိူဝ့်ၸၢတ်ႈၸိုင်ႈတႆးသေ ယွၼ်းတိုၵ်းသူၼ်းထိုင် ပီႈၼွင့်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းတႆးၵူႈၵေႃ့ၵူႈၵူၼ်း ၼႂ်းၸိုင်ႈတႆးယူႇဢေႃႈ။

 

ယိင်းၽိူဝ်ၼုမ်ႇ ၵဵပ်းႁွမ်တႅမ်ႈ

Top