You are here
Home > ၶၢဝ်ႇ > ပၢႆးယူႇလီ > မုၵ်ႉၸုမ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ WHO ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၶဝ်ႈပဵၼ်ၽေးလူင် Global Pandemic

မုၵ်ႉၸုမ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ WHO ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇ လႅၵ်ႈလၢႆႈတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 ၶဝ်ႈပဵၼ်ၽေးလူင် Global Pandemic

March 12,2020

By – သႅင်ၸိုင်ႈ

မုၵ်ႉၸုမ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ WHO ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈ ငဝ်းလၢႆးတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉ မႅင်း COVID-19 တၢင်းပဵၼ်ပွတ်ႇၵႂ်ႈ ဢၼ်တေႇပဵၼ်မႃး ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ႁၢဝ်ႉႁႅင်းတိူဝ်းလိူဝ်မႃးၵူႊ ဝၼ်းၼႆယူႇ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ လုၵ်ႉတီႈငဝ်းလၢႆး Epidemic သေ မႄးပိၼ်ႇလႅၵ်ႈပဵၼ်ငဝ်းလၢႆးၽေး လူင် Global Pandemic ဝႃႈၼႆ။

ယွၼ်ႉငဝ်းလၢႆးတၢင်းပဵၼ်ႁၢဝ်ႉႁႅင်းမႃးလႄႈ ၸိုင်ႈမိူင်းမၢင်တီႈ လႆႈပိၵ်ႉဢိုတ်းပႅတ်ႈလၢၼ်ႉပၢင်ၵိၼ် လဝ်ႈ၊ ၸၼ်ႉၸွမ်၊ ႁူင်းႁဵၼ်း၊ လၢၼ်ႉတၢင်းၵိၼ်၊ လုမ်း၊ ယေးငိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉသေ မီးပႃးၽႅၼ်ၵၢၼ် တႃႇတေပိၵ်ႉလိုဝ်ႈ ပၢင်ၶေႉၶဵင်ႇပိတ်ႉမၢၵ်ႇၼင် ၸီးရီႊဢေႊလႄႈ ပရီႊမီးယႃႊလဵၵ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉထႅင်ႈ ၵွၼ်ႇ။

ယၢမ်းလဵဝ်ၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID-19 မီးမွၵ်ႈ 126300 ၵေႃႉသေ ၵူၼ်းတၢႆယွၼ်ႉ တၢင်းပဵၼ်မီးမွၵ်ႈ 4633 ၵေႃႉယူႇ။ ၽၢႆႇၼိုင်ႈၵေႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်ၸပ်းတၢင်းပဵၼ်သေ လႆႈယူတ်း ယႃၶႅၼ်းၸိုၼ်ႈလီမႃးၼၼ်ႉမီးမွၵ်ႈ 68289 ၵေႃႉယူႇ။

ၸဝ်ႈပၢႆးသၢႆႊလႄႈ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ၽၢႆႇယႃႈယႃၶဝ် ၶတ်းၸႂ်တႃႇထိင်းသိမ်းတၢင်းပဵၼ်လႄႈ ယူတ်း ယႃတၢင်းပဵၼ်ယူႇသေတႃႉ ပႆႇထိုင်တီႈၸၼ်ႉဢွင်ႇမၢၼ်။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၵူၼ်းမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈဢွၼ် ၵၼ်ႁူႉၸၵ်းလွင်ႈၽေးႁၢႆႉလူင်လႄႈ ၵူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈ ၼႆယူႇ။

ၵူၼ်းၸိူင်ႉႁိုဝ်ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်လႆႈငၢႆႈငၢႆႈ

ၶေႃႈမုၼ်းဢၼ်လႆႈတၢင်ႇပၢႆးၼႄၵႂႃႇ ၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉတီႈႁူင်းႁဵၼ်း ၽၢႆႇပၢႆႈယူႇလီ Harvard T.H Chan School of Public Health၊ လုၵ်ႉတီႈမုၵ်ႉၸုမ်း ၵဝ်ႉငဝ်ႈၽၢႆႇၵုမ်းထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းမိူင်းၶႄႇ Chinese Center for Disease Control and Prevention လႄႈ လုၵ်ႉတီႈၽိုၼ်ၶူၵ်ႇၵေႃၵပ်း သၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယႃႈယႃမိူင်းဢမေႇရိၵၢၼ်ႇ The Journal of the American Medical Association ၶဝ် လႄႈ ၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉတီႈၼိူဝ်ၼႃႈလိၼ်ငဝ်ႈတိုၼ်းတၢင်းပဵၼ် တီႈမိူင်းၶႄႇသေ ၶူၼ်ႉၶႂႃႉသွၵ်ႈႁႃတၢင်ႇပၢႆးၼႄယူႇယဝ်ႉ။

1. လႆႈႁူႉဝႃႈ ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးဢႃႇယူႉ 35 ၶူပ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မၢႆဝၢၵ်ႈႁႅင်းၸင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် မီး 0% ၼႆယူႇ။

2. ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်မီးဢႃႇယူႉ 40 – 80 ၶူပ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မၢႆဝၢၵ်ႈႁႅင်းၸင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် မီးသုင် သုတ်းၼႆယူႇ။

3. မၢႆဝၢၵ်ႈလွင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မွၵ်ႈ 80 % ၼႆႉ ဢမ်ႇႁၢဝ်ႉႁႅင်းၵႃႈႁိုဝ်။ မၢႆဝၢၵ်ႈလွင်ႈၸပ်းတၢင်း ပဵၼ်မွၵ်ႈ 20 % ၼၼ်ႉၵူၺ်း ႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈထူၺ်ႈၸႂ်ယၢပ်ႇ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၼႃႊမူဝ်ႊၼီး ယႃႊလႄႈ ၶိူင်ႈဢၢင်ႇၵႃႇၼႂ်းတူဝ်ၵူၼ်းႁဝ်း ႁဵတ်းၵၢၼ်ၽိတ်းပိူင်ႈႁၢဝ်ႉႁႅင်း။

4. မၢႆဝၢၵ်ႈလွင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မွၵ်ႈ 2.3 % ၼၼ်ႉၵူၺ်း တေၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈၵူၼ်းႁဝ်းလူႉတၢႆ။ မိူဝ်ႈၵူၼ်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ လႆႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် Serve acute respiratory syndrome(SARS) ၼၼ်ႉ မၢႆဝၢၵ်ႈၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မွၵ်ႈ 10% ၼၼ်ႉၵူၺ်း လႆႈလူႉတၢႆ။

5. ၼႂ်းသဵၼ်ႈမၢႆၵူၼ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ် COVID – 19 ၼၼ်ႉ လုၵ်ႈဢွၼ်ဢႃႇယူႉ 1 ၶူပ်ႇ တေႃႇ 9 ၶူပ်ႇ မီးမၢႆဝၢၵ်ႈႁႅင်ၸင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မွၵ်ႈ 1 % ၵူၺ်းလႄႈ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈလူႉသုမ်းတၢႆၼမ်။

6. လုၵ်ႈဢွၼ်ႇဢႃႇယူႉ 10 ၶူပ်ႇ တေႃႇ 19 ၶူပ်ႇၼၼ်ႉၵေႃႈ မၢႆဝၢၵ်ႈႁႅင်းၸင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်မီး မွၵ်ႈ 1 % ၵူၺ်းယူႇ။

7. သင်ဝႃႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈၵူၼ်းၵေႇ ဢႃႇယူႉမွၵ်ႈ 70 ၶူပ်ႇ လႆႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆၸိုင် မၢႆဝၢၵ်ႈႁႅင်း ၸင်ႈလူႉတၢႆမီးမွၵ်ႈ 8 % ။

8. ၵူၼ်းထဝ်ႈဢႃႇယူႉ 80 ၶူပ်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ်ၼၼ်ႉ မၢႆဝၢၵ်ႈႁႅင်းၸင်ႈလူႉတၢႆယွၼ်ႉတၢင်းပဵၼ်မီးမွၵ်ႈ 15 % လႄႈ ၵူၼ်းထဝ်ႈဢႃႇယူႉ 80 ၶူပ်ႇၶိုၼ်ႈၼိူဝ် ထုၵ်ႇလီယူႇသဝ်းယူတ်းယႃတူဝ်ဝႆႉ တီႈၼႂ်း ႁူင်းယႃ။

9. မုၵ်ႉၸုမ်းၵဝ်ႉငဝ်ႈၽၢႆႇၵုမ်းထတ်းၸိူဝ်ႉမႅင်းမိူင်းၶႄႇ Chinese Center for Disease Control and Prevention လၢတ်ႈဢွၵ်ႇဝႃႈ ၽူႈၸၢႆး ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ငၢႆႈလိူဝ်ၽူႈယိင်း 2 ပုၼ်ႈၼႆ ယူႇ။

10. ၵူၼ်းၸိူဝ်းဢၼ်လုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈၶဝ်ၼႆႉ ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ငၢႆႈလိူဝ်သေ ၵူၼ်းၸိူဝ်း ဢမ်ႇလုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈ။ မုၵ်ႉၸုမ်းၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၸၢတ်ႈၸိုင်ႈလုမ်ႈၾႃႉ ပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈ ႁူဝ်ၼပ်ႉၵူၼ်းလုတ်ႇလႅၼ်းယႃႈၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ မီးမွၵ်ႈ 47.6% လႄႈ ၶဝ်ႈပဵၼ်ငဝ်ႈငႃႇသဵၼ်ႈ တၢင်းဢၼ်ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆယူႇ။

11. လိူဝ်ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမီးတၢင်းပဵၼ်လိူတ်ႈလိူဝ်လႄႈ ယဵဝ်ႈဝၢၼ်ၶဝ်ၵေႃႈ ၸၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် COVID – 19 လႆႈငၢႆႈငၢႆႈသေ ၸၢင်ႈလူႉတၢႆငၢႆႈ။

တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၵႅတ်ႇၶႄႇ

တၢင်းပဵၼ်ၸိူဝ်ႉမႅင်း COVID – 19 ၸၢင်ႈတိတ်းၸပ်းၵၼ်ငၢႆႈသေ မီးၽေးၼႆသေတႃႉ ႁွင်ႈၵၢၼ် ၶုၼ်ၽွင်းလူင်ၽၢႆႇလဵၼ်ႈႁႅင်းလႄႈ ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီပိုၼ်ၽၢဝ်ႇဢွၵ်ႇဝႃႈ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ဢမ်ႇပႆႇ တိတ်းၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆယူႇ။ ၵူတ်ႇထတ်းႁၼ်မႅၼ်ႈ ၽူႈၸိူဝ်းဢၼ်မီးၽၢင်ႁၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ် COVID – 19 ၼႆသေတႃႉ ဢမ်ႇပႆႇၼႄႉၼွၼ်း။

ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းၸိူဝ်ႉမႅင်းပႆႇႁွတ်ႈထိုင်ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ လူဝ်ႇလႆႈဝႆႉၼမ်ႉၼၵ်း လုမ်းလႃးပၢႆးယူႇလီတူဝ်ၵဝ်ႇၵႂႃႇ။ တႃႇတေၵႅတ်ႇၶႄႇတၢင်းပဵၼ် COVID – 19 ၵႂႃႇၼၼ်ႉ မုၵ်ႉၸုမ်း ၵဝ်ႉငဝ်ႈၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီလုမ်ႈၾႃႉလႄႈ ႁွင်ႈၵၢၼ်ၽၢႆႇပၢႆးယူႇလီၼႂ်းမိူင်း လႆႈၸီႉၼႄသဵၼ်ႈတၢင်း ၼင်ႇၽၢႆႇတႂ်ႈၼႆႉယူႇ။

1. တေလႆႈၵႆႉၵႆႉသုၵ်ႈသီမိုဝ်း ႁႂ်ႈမူတ်းသႂ်။

2. တေလႆႈငိူင်ႉဝႄႈ တီႈၵူၼ်းၶွၼ်ႈၵိုၼ်းၼမ်။

3. တေဢမ်ႇလႆႈၵႆႉၵႆႉ ပွတ်ႈထူသူပ်း၊ မၢၵ်ႇတႃလႄႈ ၶူႈၼင်။

4. မိူဝ်ႈဢၢႆဢမ်ႇၼၼ်မိူဝ်ႈၶီႈၸၢမ်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇလႆႈဢဝ်ၽႃႇမိုဝ်းတူမ်းသူပ်း၊ ထုၵ်ႇလီဢဝ် ငွၵ်းသွၵ်ႇသေ တူမ်း။

5. သင်ဝႃႈမီးၽၢင်ႁၢင်ႈၸပ်းတၢင်းပဵၼ်ၼႆၸိုင် လူဝ်ႇလႆႈၶၢမ်ႇယူတ်းယႃတူဝ်ၵမ်းလဵဝ်။

6. ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူဝ်ႇသႂ်ႇ ၽႃႈတူမ်းသူပ်း(Mask)ၵေႃႈလႆႈ။

7. တေလႆႈၵႆႉၵႆႉ တူၺ်း၊ ထွမ်ႇ၊ လူဢၢၼ်ႇၶၢဝ်ႇ ဢၼ်တေပၼ်တၢင်းႁူႉ တႃႇတူဝ်ၵဝ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။

Top