You are here
Home > ၶၢဝ်ႇ > ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ > ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶူင်းသၢင်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵွတ်ႇလူၵ်ႈ ၶွင်မိူင်းႄၶႇ (ၵူၺ်ႈပိုင်ႈငၢမ်ႈ ငၢမ်ႈပိုင်ႈၵူၺ်ႈ)

ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶူင်းသၢင်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵွတ်ႇလူၵ်ႈ ၶွင်မိူင်းႄၶႇ (ၵူၺ်ႈပိုင်ႈငၢမ်ႈ ငၢမ်ႈပိုင်ႈၵူၺ်ႈ)

August 1,2019

By – Hseng Zaing(သႅင်ၸိုင်ႈ)

ပၢႆးဝူၼ်ႉၶူၼ်ႉၶႂႃႉ

ယိူင်းဢၢၼ်းသုင်သုတ်း ၶွင်မိူင်းႄၶႇ

တႃႇေတေတႃႇသူႈလႆႈ မိူင်းႄေမႇရိၵၢၼ် လူၺ်ႈၵၢၼ်မိူင်း၊ ၵၢၼ်သိုၵ်း၊ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးၼၼ်ႉ မိူင်းႄၶႇ လႆႈၶတ်းၸႂ်တမ်းဝၢင်း ယိူင်းဢၢၼ်းလူင် “ တႃႇပဵၼ်ၸဝ်ႈပိူင်ႇလူၵ်ႈႄလႈ တႃႇပဵၼ်ၶုၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ” ၼႆႉမႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈပၢၼ်လႂ်ယဝ်ႉ။

မိူဝ်ႈပၢၼ်မုၼ်ႇၵူဝ်းရီႊယိူဝ်ႊ ႁိူဝ်ႈႁိုင်း မီးလၢၵ်ႈၼၢၵ်ႈၶိူင်ႈတိုၵ်း ၸဝ်ႉၸဵဝ်းလိူဝ် ၵူၼ်းတၢင်ႇၸၢဝ်း ၶိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းမုၼ်ႇၵူဝ်း ယၢမ်ႈလႆႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ၼိူဝ်ၵုၼ်ေဢးသျႃးၼႆႉမႃး ၶၢဝ်းတၢင်းႁိုင် ေသဢမ်ႇၵႃး ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငၢမ်း ၶွင်ၶိူဝ်းၵူၼ်းမုၼ်ႇၵူဝ်း လႆႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈလၢမ်းႄၽႈထုိင် ၼႂ်းၵုၼ်ႇရူႊရူပ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉမႃးယူႇ။ မိူဝ်ႈၽွင်းၼၼ်ႉ လႆႈဝႃႈသိုၵ်းမုၼ်ႇၵူဝ်ႊရီႊယိူဝ်ႊၶဝ် ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငၢမ်း လႆႈ လူၵ်ႈၵမ်ႇၽႃႇၶိုင်ႈၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈဢမ်ႇႁိုင်သင် ဢႃႇၼႃႇၸၢၵ်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငၢမ်း ၶွင်သိုၵ်း မုၼ်ႇၵူဝ်ႊၶဝ် လႆႈၶိုၼ်းလူႉလႅဝ်ၵူၼ်ႇပင်းၵႂႃႇ။ ယွၼ်ႉၶဝ်ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငၢမ်းလႆႈ ၼႃႈလိၼ်လုမ်ႈၾႃႉ တၢင်းလဵဝ်၊ ၶဝ်ဢမ်ႇႁူႉလွၵ်းလၢႆးႄလႈ မီးၼမ်ႉၵတ်ႉဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းပႃးသဵၼ်း တၢင်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ဢိင်ၼိူဝ်ပိူင်ပဵၼ်ပိူင်မီး သိူၵ်ႈပိုၼ်းသိုၵ်းမုၼ်ႇၵူဝ်ႊၵၢၼ်ႉသုမ်းသိုၵ်းၼႆႉေသ မိူင်းႄၶႇေၵႃႈ လႆႈႁပ်ႉ ဢဝ်တွၼ်ႈသွၼ်ယဝ်ႉ ႄမးတႅင်ႇတင်ႈပဵၼ်မႃး ယိူင်းဢၢၼ်းႄလႈ ၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင် “ တႃႇပဵၼ်ၸဝ်ႈပိူင်ႇ လူၵ်ႈႄလႈ တႃႇပဵၼ်ၶုၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ” ေသ ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်းလုမ်ႈၾႃႉ ဢိၵ်ႇၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇယဝ်ႉ ၶဵင်ႇတ ေတႃႇသူႈ မိူင်းဢေမႇရိၵၢၼ်ႇၶဝ်မႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶူင်းသၢင်ႈလူင် သဵၼ်ႈတၢင်းၵွတ်ႇလူၵ်ႈ ၶွင်မိူင်းႄၶႇ(China OBOR)ၼႆႉ ပဵၼ်ၵၢၼ်ေၽႃႇၼမ်ႉႄၼတူ ပူၵ်ႇႁႂ်ႈေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းမိူင်းႄၶႇ မီးၸႂ်ၶီး ၸိုၼ်ႈၶႅင်လႅင်း ေတႃႇသူႈလႆႈ မိူင်းဝၼ်းတူၵ်းၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ငဝ်းလၢႆးေၵႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်းမိူင်းႄလႈ တမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်ယၢၼ်ႇသိုၵ်း လူၺ်ႈၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးမိူင်းႄၶႇ

မၢဝ်ႇၸိုဝ်ႇတူင်း မီးၸိုဝ်ႈသဵင်လိုဝ်းလင်ၵိုၵ်းပိုၼ်း လၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉေပႃႈႁႆႈႄမႈၼႃး ၶွင်မိူင်းႄၶႇမႃး ေသဢမ်ႇၵႃး မီးၸိုဝ်ႈလိုဝ်းႁူင်ၸွတ်ႇတူဝ်ႈၵမ်ႇၽႃႇ ႁိၵ်ႈႁွင်ႉပဵၼ်ၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်လၢႆးလုၵ်ႉၽုိၼ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢၼ် မၢဝ်ႇၸိုဝ်ႇတူင်း ဢွၼ်ႁူဝ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၶိုၼ်း သၢႆသိုပ်ႇၶုၼ်လူင်မိူင်းႄၶႇ ပႃးလိုၼ်းသုတ်း ၸိင်းၶၢႆႇၶျဵၵ်ႉ ၼၼ်ႉ မိူင်းႄၶႇ လႆႈပဵၼ်ၽိုၼ်းပဵၼ်ၾႆး(သိုၵ်းၼႂ်းမိူင်း)မႃးေတႉေတႉဝႃႈဝႃႈႄလႈ ဢမ်ႇတၼ်းေၵႃႇသၢင်ႈ ပူၵ်းပွင်ပၼ်ၽဝၵူၼ်းမိူင်းႄၶႇ ၶိုၼ်းလီမီးၸၼ်ႉမႃး။ ၵွပ်ႈပဵၼ်ၶၢဝ်းယၢမ်းလၢႆးလုၵ်ႉၽိုၼ်ႉႄလႈ ဢမ်ႇ တၼ်းေၵႃႇသၢင်ႈၶိုၼ်းမိူင်းေၵႃႈပိူင်ၼိုင်ႈ။ ဝၢႆးၼၼ်ႉ တိင်ႇသႅဝ်ႉၾိင်ႇ (ေၵႃႉပဵၼ်လုၵ်ႈၼွင်ႉ ၶုၼ်ၽွင်းလူင် ၶျႍဝ်ႇဢိၼ်ႇလၢႆႇ) လႆႈဢဝ်တၢင်းႁူႉတၢင်းႁၼ်ၵၢၼ်ထူပ်းမိုဝ်း ၸိူဝ်းဢၼ်ယၢမ်ႈလႆႈၵႂႃႇ ယူႇသဝ်းလဵပ်ႈႁဵၼ်း မႃး တီႈၼႂ်းမိူင်းဢူႊေရႃႊပႃႉၼၼ်ႉေသ တမ်းဝၢင်းေၽႃႇၼမ်ႉႄၼတူဝ် ေၶႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈလူင်(4)ယိူင်ႈ မိူၼ် ၼင်ႇ-

ၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈ(Farming)

ၶူင်းၵၢၼ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ(Industry)

ၶူၼ်ႉၶႂႃႉလူၺ်ႈၵၢၼ်ပၢႆးသၢႆႊ(Science)

ၵပ်းသိုပ်ႇတိတ်းေတႃႇၼွၵ်ႈမိူင်း(Foreign Policy) ၸိူဝ်းၼႆႉေသ ေတႇပူၵ်းပွင်ဝၢၼ်ႈမိူင်းမႃးယူႇ။

ထိုင်မႃးပၢၼ် ၸွမ်ၸိုင်ႈ သျီႇၸိင်ႇၾိင်ႇၼႆႉေၵႃႈ ၶိုၼ်းယင်ႇႁၢၵ်ႈၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉတီႈၼိူဝ် လၵ်းၼမ်းလူင်(4) ယိူင်ႈ ၶွင်တဵင်ႇသႅဝ်ႉၾဵင်ႇ တမ်းဝၢင်းမီးဝႆႉၼၼ်ႉေသ သိုပ်ႇတမ်းဝၢင်းေၶႃႈယိူင်းဢၢၼ်းလူင် “ တႃႇပဵၼ် ၸဝ်ႈပိူင်ႇလူၵ်ႈႄလႈ တႃႇပဵၼ်ၶုၼ်ပၢင်ႇလၢႆႇ” ၼႆႉေသ ေၽႃႇၼမ်ႉႄၼတူဝ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၶူင်း သၢင်ႈ သဵၼ်ႈတၢင်းၵွတ်ႇလူၵ်ႈ(OBOR)ၼႆႉ မီးသၢႆၸႂ်မႃး ေတႃႇထိုင်ဝၼ်းၶၢဝ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ တီႈၼႂ်းပၢင်သပ်း ၸႅင်ႈၶၢဝ်ႇႄလႈ တီႈၼႂ်းၼႅင်ႈၶၢဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉေၵႃႈ ၸွမ်ၸိုင်ႈ သျီႇၸိင်းၾဵင်ႇ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇဝႃႈ “ လွင်ႈ ဢၼ်ၸုမ်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႄၶႇ လႆႈတမ်းဝၢင်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵွတ်ႇလူၵ်ႈ(OBOR)ၼႆႉေသ ပူၵ်းပွင် မိူင်းႄၶႇ ႁႂ်ႈမီးၼႃႈတႃၸိုဝ်ႈသဵင်ၸွတ်ႇတူဝ်ႈလူမ်ႈၾႃႉၼႆႉေၵႃႈ ပိူင်လူင်မၼ်း ၶၢမ်ႇပိုၼ်ႉတီႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈ တၢင်းေၶႃႈၸုၵ်းမၼ်ႈ တဵင်ႇသႅဝ်ႉၾိင်ႇ” ေသ ႁဵတ်းသၢင်ႈမႃး ဝႃႈၼႆယူႇ။

သဵၼ်ႈတၢင်းၵႅမ်မိုဝ်း တႃႇၵွတ်ႇလူၵ်ႈ(OBOR’S Economic Corridor)

တီႈၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵွတ်ႇလူၵ်ႈ(OBOR)ၼႆႉ မီးဝႆႉသဵၼ်ႈတၢင်းၵႅမ်မိုဝ်း(6)သဵၼ်ႈ။  မိူၼ် ၼင်ႇ –

သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၢႆၸူး မိူင်းႄၶႇ၊ ၵုၼ်ေဢးသျႍးတွၼ်ႈၵၢင်၊ ၵုၼ်ေဢး သျႍးပွတ်းတူၵ်း(China –Central Asia-West Asia Economic Corridor)

သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၢႆႇၸူး ၵုၼ်ရူႊရူပ်ႉ ေဢးသျႍး(New Eurasia Land Bridge Economic Corridor)

သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၢႆႇၸူး မိူင်းႄၶႇ၊ မိူင်းမုၼ်ႇၵူဝ်ႊရီႊယႃႊ၊ မိူင်းရသျႍး (China – Mongolia – Russia Economic Corridor)

သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၢႆႇၸူး မိူင်းႄၶႇႄလႈ မိူင်းပႃႇၵိတ်ႉၸတၢၼ်ႇ(China – Pakistan Economic Corridor)

သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၢႆႇၸူး မိူင်းပၢင်းၵလႃးတိတ်ႉ၊ မိူင်းႄၶႇ၊ မိူင်းဢိၼ်းတီး ယိူဝ်ႊ၊ မိူင်းမၢၼ်ႈ(Bangladesh – China – India – Myanmar Economic Corridor)

သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၢႆႇၸူး မိူင်းႄၶႇႄလႈ တွၼ်ႈလိၼ်ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶျိင်းၼႃႊ ပႅၼ်ႊၼီႊၸွႆးလႃး(China – Indochina Peninsula Economic Corridor) ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ၼႂ်းသဵၼ်ႈတၢင်းလူင်(6)သဵၼ်ႈၼႆႉ မိူင်းမၢၼ်ႈၶဝ်ႈပႃးဝႆႉယူႇ(2)သဵၼ်ႈ။ သဵၼ်ႈတၢင်း(BCIMEC)ႄလႈ သဵၼ်ႈတၢင်း(CIPEC)ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။

ပိူဝ်ႈတႃႇေၵႃႇသၢင်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းလူတ်ႉၾႆး ၶုၺ်းမိင်ႇႄလႈ ၵွျၵ်ႉၽိဝ်ႇ(Kunming – Kyauphyu Railway) ၼႆေသ ၼႂ်းပီႊ 2017 ၼီႊပူၼ်ႉမႃးၼႆႉ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈႄလႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းႄၶႇ မီးေၶႃႈလႆႈၸႂ်လူင်းတိုၼ်းဝႆႉ တႃႇသၢင်ႉငိုၼ်းေတႃႇလႃႇမွၵ်ႈ(13.54)ပီႇရီႊယၢၼ်ႊလၢၼ်ႉၼႆယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်း ၶုၺ်းမိင်ႇႄလႈ ၵွျၵ်ႉၽိဝ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းတႃႇႁပ်ႉေတႃႉဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ႄလႈ ၵႅတ်ႉတီႈၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ၽႃႇလတ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမၢၼ်းတေလး(မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းၵၢင်)၊ မိူင်းတႆးပွတ်းႁွင်ႇၸိူဝ်း ၼႆႉေသ ၶဝ်ႈၸူးဝဵင်းၶုၺ်းမိင်ႇ ေၸႈမိူင်းယူႇၼၢၼ်ႇ(မိူင်းႄၶႇပွတ်းတူၵ်း)ၼႆယဝ်ႉ။ ၽႅၼ်ၵၢၼ်တႃႇေၵႃႇ သၢင်ႈႁဵတ်း ၽၢႆၼမ်ႉ ဢဝ်ၾႆးၾႃႉတီႈၼႂ်းမိူင်းၶၢင်ၶဝ်ႈၸူးမိူင်းႄၶႇၼၼ်ႉေၵႃႈ ႄၶႇဢမ်ႇၵွမ်ႉၵူၺ်းဝႃႈ ဢၢၼ်းဢဝ် ၾႆးၾႃႉပိူင်လဵဝ် ယွၼ်ႉၼႂ်းႄမႈၼမ်ႉ ေမႇၶႄလႈ မလိၶၼႆႉ ပဵၼ်ၼႃႈလိၼ်ဢၼ်တိတ်း ၸပ်းၸမ် ၵၼ်တင်း ထူိၼ်ႇလိုၵ်ႉလူင် ႁိမဝုၼ်ႇတႃႇႄလႈ ၶူဝ်းၶွင်ေမႃႄႁႈၸူိဝ်းၼႆႉေၵႃႈ မိူင်းႄၶႇ လႆႈၸႂ်ပၵ်း တႃတူၺ်းပႃးယူႇယဝ်ႉ။ ၵႂၢမ်းထုင်းမီးဝႆႉဝႃႈ“ ႄၶႇႁဵတ်းၵၢၼ်ၼိုင်ႈပွၵ်ႈ လႆႈၵိၼ်သွင်ၵမ်း” ၼႆၼၼ်ႉ တိုၼ်းဢမ်ႇၽိတ်း။ ၵွပ်ႈၼၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးသဵၼ်ႈၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းၽႅၼ် ၵၢၼ်သဵၼ်ႈ တၢင်း(BCIMEC) ၼိုင်ႈပွတ်းၼိုင်ႈတွၼ်ႈၼႆေၵႃႈ ဝႃႈလႆႈယဝ်ႉ။ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းေတႃႉ တၢင်ႇၵုၼ်ႇ လူၺ်ႈတၢင်းလိၼ် ၶဝ်ႈၸူးမိူင်းႄၶႇ။

သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ၵပ်းသိုပ်ႇၵၢႆႇၸူး မိူင်းႄၶႇႄလႈ တွၼ်ႈလိၼ်ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶျိင်းၼႃႊ ပႅၼ်ႊၼီႊၸွႆးလႃး(CIPEC)ၼႆႉ ပဵၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈမိူင်းႄၶႇၵပ်းသိုပ်ႇၸူး မိူင်းလၢဝ်း၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းမေလးသျႍး၊ ေတႃႇထိုင်မိူင်းၸိင်ႇၵပူဝ်ႊ၊ မိူင်းၵမ်ႇေပႃးတီႊယိူဝ်ႊ၊ မိူင်းဝႅတ်ႉၼၢမ်း၊ မိူင်းမၢၼ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ သဵၼ်ႈတၢင်းၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးသဵၼ်ႈၼႆႉ ယိူင်းဢၢၼ်းတႃႇေတႃႉဢဝ်ၼမ်ႉမၼ်း မဵၼ်တီႈသူပ်းပၢင်ႇလၢႆႇ မိူင်းပၢင်းၵလႃးတိတ်ႉႄလႈ တႃႇႄၵႉဢဝ်ၵုၼ်ၶူဝ်းၶွင် တီႈၶူင်းၵၢၼ်ၽင်ႇပၢင်ႇ လၢႆႇ ထႃႇဝႆွႇ(မိူင်းမၢၼ်ႈ)ၸူိဝ်းၼႆႉေသ လတ်းၶဝ်ႈၼႂ်းမိူင်းႄၶႇ လူၺ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၶျိင်းၼႃးေၵႃႈ ပိူင်ၼိုင်ႈ၊ လူၺ်ႈသဵၼ်ႈတၢင်းၼိူဝ်လိၼ်ၼၼ်ႉေၵႃႈပိူင်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

Figure; သဵၼ်ႈတၢင်းၵွတ်ႇလူၵ်ႈ(OBOR) ႁူၵ်းသဵၼ်

ၽႅၼ်ၵၢၼ်လူင်သဵၼ်ႈတၢင်းၵွတ်ႇလူၵ်ႈ(OBOR)ႄလႈ ၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈ

မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈမိူင်းႄၶႇ တမ်းဝၢင်းလွၵ်းၽႅၼ်သဵၼ်ႈတၢင်းၵွတ်ႇလူၵ်ႈ(OBOR)ၼႆႉမႃး မိူင်းမၢၼ်ႈေၵႃႈ လႆႈပဵၼ် မႃးၼႃႈလိၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းတႃႇမိူင်းႄၶႇေတႉေတႉ။ မိူင်းမၢၼ်ႈပွတ်းတူၵ်းႄလႈ ပွတ်းႁွင်ႇ၊ မိူင်း မၢၼ်ႈပွတ်းၸၢၼ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃးဝႆႉၼႂ်းၽႅၼ်ၵၢၼ်သဵၼ်ႈတၢင်း(BCIMEC)ႄလႈ(CIPEC)ၵမ်းသိုဝ်ႈ ႄလႈ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈလူင်ပွင်ၸိုင်ႈတင်း တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈၶဝ် သူၺ်းႁူၺ်းႁႂ်ႈၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႇၵၢင်ႇ လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉ လူင်းလၢႆးမိုဝ်းၸွမ်း လိၵ်ႈႁူမ်ႈမၢႆၵိုတ်းတိုၵ်းတူဝ်ႈမိူင်း(NCA) မိူဝ်ႈလိူၼ်ေဢႃးၵၢတ်ႉ 15 ဝၼ်း ပီႊ 2015 ၼီႊၼၼ်ႉ မိူင်းႄၶႇ လႆႈယူႇၵၢင်ေသ ၶဝ်ႈၵႅဝ်ၸွမ်းၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ်မိူင်းမၢၼ်ႈမႃး ေတႃႇ ထိုင် ဝၼ်းၶၢဝ်းမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းပီႊ 2016 ၼီႊ မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈၵူၼ်းၶိူဝ်းမၢၼ်ႈႄလႈ ၵူၼ်းၶိူဝ်းပိင်ႇၵလီႇ ပဵၼ်ပၼ်ႁႃၸၢဝ်းၶိူဝ်းမူၺ်ႉမွတ်ႇၵၼ် တီႈၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ ထိုင်တီႈမုၵ်ႉၸုမ်းၸၢတ်ႈၸိုင်ႈ လုမ်ႈၾႃႉ (UN)ၶဝ် ဢၢၼ်းဢဝ်လိူင်ႈၼိူဝ် တပ်ႉသိုၵ်းမၢၼ်ႈႄလႈ လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ ၼၼ်ႉေၵႃႈ မိူင်းႄၶႇ လႆႈႁွပ်ႇဢုမ်ႈ လႃေၸးဢဝ်မိူင်းမၢၼ်ႈမႃး ႁႂ်ႈလွတ်ႈတၢင်းႄၼး ၺႃးတၢမ်ႇမႃးယဝ်ႉ။ ေတႃႇထိုင်ဝၼ်း ၶၢဝ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ မိူင်းႄၶႇ တုိၵ်ႉၸုၵ်းမၼ်ႈ ေၵႈၶႆပၼ် ပၼ်ႁႃၼွၵ်ႈမိူင်း ၼႂ်းမိူင်း ၸိူဝ်းေပႃႇပဵၼ်မီးယူႇၼႂ်း မိူင်းမၢၼ်ႈ ၼႆယူႇ။

ၽၢႆႇၼိုင်ႈ ပၼ်ႁႃၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်ေပႃႇပဵၼ်မီးယူႇ ၼႂ်းႄၵႈၵၢင်လူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈ၊ တပ်ႉသိုၵ်း မၢၼ်ႈႄလႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇၼႆႉေၵႃႈ မိူင်းႄၶႇဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇယၢဝ်းေသ ၸွမ်းႄၵႈလိတ်ႈပၼ် ယူႇၼႆႉေၵႃႈ ၵွပ်ႈဝႃႈၼမ်ႉမၼ်းမဵၼ်ႄလႈ ၵႅတ်ႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းရၶႅင်ႇ၊ ၶူင်းၵၢၼ်သူပ်းပၢင်ႇလၢႆႇ တီႈထႃႇဝွႆႇ၊ ၾႆးၾႃႉႄလႈ ေမႃႇႄႁႈတီႈမိူင်းၶၢင် မီးၼမ်ႉတွၼ်းၽွၼ်းလီတႃႇမိူင်းႄၶႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူင်းႄၶႇေၵႃႈ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈဢွၵ်ႇဝႃႈ “ မိူင်းမၢၼ်ႈငမ်းယဵၼ်ထိုင်လႂ်ေၵႃႈ မိူင်းႄၶႇမၢၵ်ႈမီးထိုင်တၢၼ်ႇၼၼ်ႉ” ဝႃႈၼႆ။

လွင်ႈဢၼ်မိူင်းႄၶႇ ၶဝ်ႈၵႅဝ်ၸွမ်းမိူင်းမၢၼ်ႈယူႇၼႆႉေၵႃႈ ဢမ်ႇၵူၺ်းဝႃႈ တႃႇၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် ပိူင်လဵဝ်။ ဢိင်ၼိူဝ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ေပႃႇလသီႇၵၢၼ်မိူင်းႄလႈ ၸင်ႇလႆႈႁဵတ်းသၢင်ႈၶဝ်ႈပႃးၸွမ်း။ ၸုမ်းၽွင်း တၢင်မိူင်းႄၶႇ ႁူပ်ႉထူပ်းၵၼ်တင်းလူင်ပွင်ၸိုင်ႈမိူင်းမၢၼ်ႈႄလႈ ၸုမ်းၸၢဝ်းၶူိဝ်းယိပ်းၵွင်ႈၵၢင်ႇမိူဝ်ႈလႂ် ေၵႃႈ လၢတ်ႈဝႃႈ ႁႂ်ႈထိင်းသိမ်းပၼ် လွင်ႈၼိမ်သဝ်းလႅၼ်လိၼ်တိတ်းၸပ်းမိူင်းႄၶႇႄလႈ သဵၼ်ႈတၢင်း ေတႃႉတၢင်ႇၼမ်ႉမၼ်း/ ၵႅတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ တႃႇေသႇယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်မိူင်းႄၶႇမႆႈၸႂ်တႃႇၵၢၼ်ငမ်းယဵၼ် မိူင်းမၢၼ်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈမႆႈၸႂ်တႃႇၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီးမိူင်းႄၶႇယဝ်ႉ။

မႅၼ်ႈမိူဝ်ႈမိူင်းဝၼ်းတူၵ်း ဢမ်ႇၵမ်ႉထႅမ် ႁၼ်လီၼိူဝ် မိူင်းမၢၼ်ႈၼၼ်ႉ မိူင်းမၢၼ်ႈလႆႈပိုင်ႈဢိင်ဢူ မုၼ်မိူင်းႄၶႇ ယွၼ်ႉႄၶႇမီးဝီႇတူဝ်ႇဢႃႇၼႃႇ(Veto) တႃႇေၵႈၶႆပၼ် တၢင်းယၢပ်ႇၽိုတ်ႇမိူင်းမၢၼ်ႈ။ ယွၼ်ႉဝီႇတူဝ်ႇဢႃႇၼႃႇ(Veto)မိူင်းႄၶႇႄလႈ ၵၢၼ်မၢၵ်ႈမီး ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ ပဵၼ်ၶွင်မိူင်းႄၶႇၵႂႃႇ။ လွင်ႈၼႆႉ မႅၼ်ႈၸွမ်းၾိင်ႈပိူင် “ၵူၺ်ႈပိုင်ႈငၢမ်ႈ ငၢမ်ႈပိုင်ႈၵူၺ်ႈ”ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

Top