You are here
Home > ၶၢဝ်ႇ > ၵူႈလွင်ႈလွင်ႈ > ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၶေႃႈမုၼ်းလႄႈပၼ်ႁႃသၢႆႊပႃႇ(Cyber Security)

ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၶေႃႈမုၼ်းလႄႈပၼ်ႁႃသၢႆႊပႃႇ(Cyber Security)

ႁၢဝ်းၶမ်း

တင်ႈတႄႇယဵပ်ႇၶဝ်ႈမႃးၼႂ်း ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 21 ပီႊမိူင်းၼႆႉ ၵၢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢိၼ်ႊထၼႅတ်ႊ(Internet) သေ ႁဵတ်းၵၢၼ်တိူဝ်းၼမ်ႉမႃး မိူၼ်ၼင်ႇၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ Online, ၵၢၼ်လဵပ်ႈႁဵၼ်း၊ ၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ၊ ၵၢၼ်ႁႃၶေႃႈ မုၼ်း၊ ၵၢၼ်သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇ တႄႇၸဵမ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇလႆႈၸႂ်ႉ ဢိၼ်ႊထၼႅတ်ႊ(Internet)ၸိုင် ပဵၼ် ဢၼ်တူၵ်းလႃႈတူၵ်းလိုၼ်း ဢမ်ႇၶိုတ်းတၼ်းပိူၼ်ႈလႆႈယဝ်ႉ။

ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 20 ပီႊမိူင်းဢၼ်ပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ၶေႃႈမုၼ်းၵမ်ႉပႃႈၼမ် မီးၸွမ်းၵူၼ်းၵူၺ်းလႄႈ ၵၢၼ်လၵ်ႉ ၶေႃႈမုၼ်းၵၼ်၊ ၵၢၼ်ယႃႉလူႉၵဝ်းလႅဝ်ၶေႃႈမုၼ်းၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇတွၼ်ႉယိၼ်းမႃး(ဢမ်ႇၼၼ်) ၸူဝ်ႊပၢၼ်ႁဝ်းပဵၼ်ၵူၼ်း ယွၼ်ႉၶုၼ်မိူင်းဢမ်ႇပူၵ်းပွင်ပၼ်ၶိုတ်းဝႆႉလႄႈႁိုဝ်ဢမ်ႇႁူႉယဝ်ႉ။

ထိုင်မႃးၵၢပ်ႈပၢၼ် (IT) Information Technology ဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ လႆႈထူပ်းႁၼ်ပၼ်ႁႃ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ တိုၼ်းဢမ်ႇမီးသေတီႈဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၸႅင်ႈလႅင်းယူႇ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်မိူင်း ၼင်ႇႁိုဝ်တေတၼ်းဢွၼ် တၢင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၶေႃႈမုၼ်းတီႈပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ႁႃလၢႆးတၢင်းၵူႈၸိူဝ်းၸိူဝ်းသေ လၵ်ႉဢဝ်ႁိမ်ဢဝ်၊ ၸိူဝ်း ပဵၼ်ၵၢၼ်သိုၵ်းၵေႃႈ ၼင်ႇႁိုဝ်တေတၼ်းဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ တၵ်းလႆႈလမ်းလုၺ်းဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်ပိူၼ်ႈတမ်းၽႅၼ်၊ ဢၼ်ပိူၼ်ႈႁၢင်ႈႁႅၼ်း၊ ၸိူဝ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၵႃႉၶၢႆ ၵုမ်ႇမၼီႇယႂ်ႇလူင် ၶဝ်ၵေႃႈ ၶေႃႈ မုၼ်းၶၢဝ်ႇသၢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈၶိုၵ်ႉလိုၵ်ႉသိုဝ်ႈၽႂ်မၼ်းလႄႈ တႃႇတေလႆႈႁူႉၶေႃႈမုၼ်း ၶိုတ်းတၼ်းၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢႆးဝႆး ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ဢိၼ်ႊထၼႅတ်ႊ ၼႆႉပဵၼ်ၶိူင်ႈမိုဝ်းသေ ႁဵတ်း သၢင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလၢဝ်ပွမ် ၵွင်ႉၵၢႆႇၵပ်းဢိၼ်ႊထၼႅတ်ႊသေ ၶဝ်ႈၼႃႈသိုၵ်း တိုၵ်းတေႃးၽဵဝ်ႈ မူၺ်ႉၽူႈၶဵၼ်ၵေႃႈ လႆႈႁၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လုၵ်ႉမိူင်းၼိုင်ႈလႄႈမိူင်းၼိုင်ႈ ယႃႉၶေႃႈမုၼ်းၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈသုမ်း ငိုၼ်းၼပ်ႉႁူဝ်သႅၼ်လၢၼ်ႉၵေႃႈ ငိၼ်းမႃးႁၼ်မႃး၊ ဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းပွမ်သေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈႁၼ်ၽိတ်းၵၼ် ၵေႃႈမီးမႃး ႁၼ်မႃးယဝ်ႉ။

ၵွပ်ႈၼၼ် ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈၶေႃႈမုၼ်း(ၶၢဝ်ႇသၢၼ်)ၼႆႉ တိူဝ်းလမ်ႇလွင်ႈမႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈ တုမ်မျၢၼ်ႇမႃႇၼႆႉၵေႃႈ ယူႇတီႈၽၢႆႇသိုၵ်းသေ ၽွတ်ႈၸုမ်းၵုမ်းၵမ်သၢႆႊပႃႇ မိူဝ်ႈပီႊ2015 ၶွၼ်ႈဢဝ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ Haker ၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းသၢင်ႈၵၢၼ်ငၢၼ်းၵမ်ႉၵႅမ်ၽၢႆႇသိုၵ်း ဢဝ်ၶေႃႈမုၼ်းတိုၵ်း ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၸိူဝ်းၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇႁဝ်းႁႃးလႆႈထူပ်းယူႇသိုဝ်ႈၼႃႈတၼ်းတႃယဝ်ႉ။ ၵဝ်ၼႄးမႂ်း မႂ်းၼႄးၵဝ် ၵဝ်ၶႅၼ်ႇ မႂ်းၺၢမ်ႉ၊ ၸုမ်း ၵဝ်လီ ၸုမ်းၼၼ်ႉၸုမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇလီၸိူဝ်း လႆႈႁၼ်ယူႇၶိူဝ်းၶိူဝ်းယႂ်းယႂ်း ၼိူဝ် ဢွၼ်ႊလၢႆး(Online) ၵူႈ မိုဝ်ႉဝၼ်းယဝ်ႉ။ ပၼ်ႁႃဢၼ်ပေႉၵိၼ်တဵၵ်းတဵင်ၵၼ်ၵေႃႈ ၸူဝ်ႈထိုင်မႃးပၢၼ် သိုဝ်ႇၶၢဝ်ႇတူင်ႇဝူင်း ၵူၼ်း(Social Media)ၼႆႉ လႆႈႁၼ်လူတ်းယွမ်းၵႂႃႇသေတႃႉ ၽွၼ်းၸႃႉ Social Media ၼႆႉၵေႃႈ ၸွမ်းမႃးတင်းၼမ်ယူႇယဝ်ႉ။

ၽူႈၵုမ်းၵမ်သၢႆႊပႃႇ ဢၼ်ၽၢႆႇသိုၵ်းမၢၼ်ႈ ၶဝ်ၽွတ်ႈႁႅၼ်းၸႂ်ႉဝႆႉၵေႃႈ လႆႈထူပ်းပၼ်ႁႃ ဢၼ်တိူင်ႇၶိုၼ်ႈ လွင်ႈပႅတ်ႉလႅၼ်ငိုၼ်း၊ လွင်ႈလူလၢႆလူၺ်ႈငႅင်ႈ(Sex) ၼိူဝ်ဢွၼ်ႊလၢႆး ၸိူဝ်းၼႆႉ တႄႇပီႊ2015 ၼီႈတေႃႇ ပီႊ2018 ၼီႈၼႆႉ မီး2000 လိူင်ႈ တၢင်ႇၶိုၼ်ႈဝႃႈၼႆယဝ်ႉ။ မၢင်ၸိူဝ်းႁဵတ်း Acount ဢၼ်ပွမ်သေ တၢင်ႇၶေႃႈမုၼ်း တိုၵ်းတေႃး ၶႃႉၸိုဝ်ႈၶၢႆသဵင် လူင်ပွင်ၸိုင်ႈလႄႈလႆႈထုၵ်ႇဢဝ်လိူင်ႈၵၢၼ်ၵေႃႈမီးမႃး၊ လိူင်ႈဢၼ်လဵၵ်ႉ လဵၵ်ႉၶႂၢၵ်ႈႁႂ်ႈပဵၼ်လိူင်ႈယႂ်ႇ၊ လိူင်ႈယႂ်ႇၶၢႆႉပဵၼ်လိူင်ႈလဵၵ်ႉၵႂႃႇၵေႃႈ မီးတီႈပၢႆးဝူၼ်ႉ မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းၵူၺ်းယဝ်ႉ။

ၵူၼ်းမိူင်းတႆးႁဝ်း ဢိၵ်ႇပႃးၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းႁူမ်ႈတုမ်ပတ်းပိုၼ်ႉၼႆႉ ၵွပ်ႈၸွင်ႇႁႃလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾူင်း၊ ဢိၼ်ႊထၼႅတ်ႊ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်းလၢႆပီႊၵူၺ်း၊ မၢင်တီႈဢမ်ႇပႆႇႁူႉၸၵ်းၵေႃႈမီးလႄႈ ၸိူဝ်းႁူႉၸၵ်းလႆႈ ၸႂ်ႉဢွၼ်တၢင်းၵေႃႈ ဢမ်ႇၼပ်ႉၽွၼ်းလီၽွၼ်းၸႃႉမၼ်းသေ ၶႂ်ႈတၢင်ႇသင်တၢင်ႇ၊ ၶႂ်ႈလၢတ်ႈသင် လၢတ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ပေႃးပဵၼ်ၼႂ်းမိူင်းၶေႇ၊ မိူင်းထႆး ဢၼ်ၸမ်မိူင်းႁဝ်းၼႆႉၵူၺ်း ပေႃးတၢင်ႇလွင်ႈဢၼ်လူလၢႆ ၸိုင်ႈမိူင်း ဢမ်ႇၼၼ် ၽူႈယႂ်ႇၵူၼ်းလူင် ဢၼ်ၵူၼ်းတင်းၼမ်ၼပ်ႉထိုဝ်ၼၼ်ႉၸိုင် ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း15 ၼႃးထီး ၼၼ်ႉ ၸုမ်းႁၢၼ်(တမ်ႇၼူတ်ႇ)တိုၼ်းၽႅဝ်မႃးႁႃၺွပ်းၵမ်းလဵဝ်၊ ၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႈ(မိူင်းတႆး) ဢမ်ႇပႆႇထိုင် ၶၵ်ႉၼၼ်ႉလႆႈသေတႃႉ ဢၼ်ႁဝ်းတၢင်ႇၶၢဝ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် တၢင်ႇသေၸိူဝ်ႉသေလွင်ႈၼိူဝ် Online ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းၵုမ်းထိင်းသၢႆႊပႃႇ တိုၼ်းႁူႉလႆႈဝႃႈ လုၵ်ႉတီႈလႂ်တၢင်ႇ ႁူႉလႆႈႁူဝ်ယွႆႈမၼ်းၵမ်းလဵဝ်ၼႆ ၸိူဝ်းႁူႉလွင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်ၵူၼ်းၵမ်ႉပႃႈဢေႇၵူၺ်းယူႇ၊ ၼႂ်းငဝ်းလၢႆး ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ၵူႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတိုၵ်ႉပဵၼ် ၽဝႃႉၸၢတ်ႈပၢၼ်လုၵ်ႉၽိုၼ်ႉၼႆႉ ၵၢၼ်ငၢၼ်းလွင်ႈႁူမ်ႇလူမ်ႈၶေႃႈမုၼ်း ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈထီႉ သုတ်းသေ ၶေႃႈမုၼ်းၵဵဝ်ႇၵပ်းမုၵ်ႉၸုမ်းလႄႈၽႅၼ်ၵၢၼ်ၽႂ်မၼ်းၼၼ်ႉ ၶတ်းၸႂ်ႁႃလွၵ်းလၢႆးတႃႇႁူမ်ႇ လူမ်ႈဢၼ်လီတီႈသုတ်းၼၼ်ႉ ၵၢၼ်ႁူမ်ႇလူမ်ႈ Cyber Security မုၵ်ႉၸုမ်းၼိုင်ႈၸုမ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇ ပဵၼ်ယဝ်ႉ။

Top